Ninh Bình triển khai Thông tư 37/2026/TT-BXD: Dự toán công trình cần lưu ý gì?

Sở Xây dựng Ninh Bình đã triển khai thực hiện Thông tư số 37/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng. Văn bản có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, liên quan trực tiếp đến phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật.

Thông tư đã có hiệu lực, không còn là dự thảo

Thông tư số 37/2026/TT-BXD được Bộ Xây dựng ban hành ngày 26/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Ngày 9/7, Sở Xây dựng Ninh Bình đăng tải văn bản triển khai thực hiện trên địa bàn tỉnh.

Cần phân biệt đây là văn bản đã được ban hành và có hiệu lực, không phải nội dung đang lấy ý kiến. Đối tượng thực hiện cần tra cứu toàn văn thông tư, văn bản triển khai của địa phương và các công bố liên quan trước khi lập hoặc điều chỉnh hồ sơ chi phí.

Thông tư tập trung hướng dẫn phương pháp xác định định mức dự toán và các chỉ tiêu kinh tế – kỹ thuật. Nói một cách dễ hiểu, đây là cơ sở phương pháp để tính toán lượng hao phí cần thiết về vật liệu, nhân công và máy thi công đối với công việc xây dựng, từ đó phục vụ xác định chi phí.

Không nên hiểu định mức là giá thi công cố định

Trong thực tế, định mức và đơn giá thường bị sử dụng lẫn lộn. Định mức phản ánh lượng hao phí cần thiết để hoàn thành một đơn vị công việc trong điều kiện nhất định. Đơn giá còn phụ thuộc giá vật liệu, tiền công, giá ca máy và các dữ liệu đầu vào tại địa điểm, thời điểm lập dự toán.

Vì vậy, Thông tư 37 không ấn định một mức giá xây dựng chung cho mọi công trình tại Ninh Bình. Hai dự án có hạng mục tương tự vẫn có thể phát sinh chi phí khác nhau do vị trí, địa chất, cự ly vận chuyển, điều kiện mặt bằng, biện pháp thi công hoặc thời điểm mua vật liệu.

Khi lập dự toán, đơn vị tư vấn cần sử dụng đồng bộ nhiều căn cứ: định mức phù hợp, giá vật liệu được khảo sát hoặc công bố, đơn giá nhân công, giá ca máy, chỉ số giá xây dựng và hồ sơ thiết kế. Chỉ thay một bảng định mức mà không rà soát dữ liệu đầu vào có thể tạo ra kết quả thiếu chính xác.

Những hồ sơ nào nên được rà soát?

Trước hết là dự án đang chuẩn bị lập tổng mức đầu tư, dự toán xây dựng hoặc dự toán gói thầu sau thời điểm thông tư có hiệu lực. Chủ đầu tư và đơn vị tư vấn cần xác định đúng hệ thống văn bản áp dụng tại thời điểm lập hồ sơ.

Với dự án chuyển tiếp, cần kiểm tra giai đoạn thực hiện, hợp đồng đã ký, phương thức điều chỉnh giá và điều khoản chuyển tiếp của văn bản. Không nên tự động tính lại toàn bộ dự toán chỉ vì có thông tư mới nếu hồ sơ đã được phê duyệt và hợp đồng không cho phép điều chỉnh theo cách đó.

Đối với công việc chưa có trong hệ thống định mức hoặc điều kiện thi công khác đáng kể so với định mức đã ban hành, hồ sơ xác định định mức mới hoặc điều chỉnh định mức phải có thuyết minh, dữ liệu khảo sát và căn cứ kỹ thuật rõ ràng. Đây là phần dễ phát sinh ý kiến khác nhau giữa tư vấn, thẩm tra, chủ đầu tư và cơ quan chuyên môn.

Bốn việc nên làm ở cấp dự án

Chủ đầu tư nên lập danh mục các hồ sơ chi phí đang chuẩn bị hoặc đang thẩm định, ghi rõ ngày lập và căn cứ pháp lý của từng hồ sơ. Đơn vị tư vấn cần rà soát mã hiệu công việc, thành phần hao phí và điều kiện áp dụng thay vì chỉ cập nhật phần mềm.

Nhà thầu nên đối chiếu định mức dự toán với biện pháp thi công thực tế và điều khoản hợp đồng. Định mức phục vụ quản lý chi phí đầu tư không đương nhiên thay thế định mức nội bộ dùng để quản trị năng suất của doanh nghiệp.

Cuối cùng, các bên cần lưu trữ nguồn của từng dữ liệu đầu vào. Bảng tính có thể thay đổi nhiều lần, nhưng nếu thiếu tài liệu chứng minh giá vật liệu, cự ly vận chuyển hoặc căn cứ điều chỉnh hao phí, hồ sơ sẽ khó được kiểm tra và giải trình.

Việc triển khai Thông tư 37 vì thế không chỉ là thay số liệu trong dự toán. Giá trị lớn hơn nằm ở việc chuẩn hóa phương pháp, làm rõ căn cứ và giảm khoảng trống giải trình trong quản lý chi phí xây dựng.