Thủ tướng phê duyệt quy hoạch bảo tồn Quần thể danh thắng Tràng An – Tam Cốc – Bích Động

Ninh Bình đẩy mạnh bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững

Thủ tướng Chính phủ vừa phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Tràng An – Tam Cốc – Bích Động tại Ninh Bình theo Quyết định số 705/QĐ-TTg.

Quy hoạch có tổng diện tích khoảng 9.663ha, hướng đến mục tiêu bảo vệ toàn diện giá trị cảnh quan thiên nhiên, di sản văn hóa và hệ sinh thái đặc trưng của khu vực, đồng thời tạo nền tảng phát triển du lịch xanh và bền vững trong dài hạn.

Khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt khu lõi di sản

Theo nội dung quy hoạch, khu vực bảo vệ đặc biệt – vùng lõi của Quần thể danh thắng Tràng An – Tam Cốc – Bích Động có diện tích gần 4.866ha. Đây là nơi tập trung các giá trị nổi bật về địa chất, khảo cổ, lịch sử và cảnh quan tự nhiên đã được UNESCO công nhận.

Nhiều khu vực rừng đặc dụng, hang động và di chỉ khảo cổ quan trọng sẽ được áp dụng cơ chế bảo vệ nghiêm ngặt nhằm hạn chế tối đa các tác động đến môi trường tự nhiên và giá trị nguyên bản của di sản.

Quy hoạch cũng yêu cầu kiểm soát chặt hoạt động xây dựng trong vùng lõi. Các công trình mới chỉ được xem xét nếu phục vụ trực tiếp cho công tác bảo tồn, nghiên cứu hoặc hỗ trợ tham quan, đồng thời phải đáp ứng tiêu chí về mật độ xây dựng, chiều cao và đánh giá tác động di sản.

Bảo tồn làng quê truyền thống và cảnh quan nông nghiệp

Ngoài khu vực bảo vệ nghiêm ngặt, quy hoạch còn chú trọng giữ gìn không gian làng quê truyền thống gắn với đời sống cộng đồng địa phương.

Các khu dân cư, cánh đồng lúa, vùng đất ngập nước và hệ thống làng nghề truyền thống sẽ được định hướng bảo tồn kết hợp phát triển du lịch cộng đồng. Việc hạn chế đô thị hóa và kiểm soát chuyển đổi mục đích sử dụng đất được xem là giải pháp nhằm duy trì cảnh quan đặc trưng của vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Người dân trong khu vực được khuyến khích cải tạo nhà ở theo kiến trúc truyền thống và tham gia các mô hình dịch vụ du lịch sinh thái, trải nghiệm văn hóa.

Phát triển du lịch xanh và du lịch trải nghiệm

Một trong những định hướng trọng tâm của quy hoạch là phát triển du lịch bền vững, thân thiện với môi trường và kiểm soát sức chứa du lịch.

Các sản phẩm du lịch được ưu tiên gồm:

• Du lịch sinh thái khám phá hang động
• Du lịch trải nghiệm nông nghiệp
• Du lịch văn hóa – tâm linh
• Du lịch cộng đồng và làng nghề
• Các tuyến tham quan bằng xe điện, xe đạp và thuyền chèo tay

Nhiều khu vực cửa ngõ du lịch như Tràng An, Tam Cốc – Bích Động, Thung Nham hay động Thiên Hà sẽ tiếp tục được đầu tư hạ tầng phục vụ tham quan nhưng vẫn đảm bảo yếu tố bảo tồn cảnh quan tự nhiên.

Ngoài ra, quy hoạch cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ số trong hoạt động du lịch như hệ thống hướng dẫn thông minh, tour thực tế ảo và số hóa dữ liệu di sản.

Bảo tồn văn hóa phi vật thể và làng nghề truyền thống

Bên cạnh bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, quy hoạch đặc biệt nhấn mạnh nhiệm vụ gìn giữ các giá trị văn hóa phi vật thể của vùng đất Cố đô Hoa Lư.

Nhiều lễ hội truyền thống, tín ngưỡng dân gian và làng nghề đặc trưng sẽ được nghiên cứu, lập hồ sơ bảo tồn và phát huy giá trị, trong đó có:

• Lễ hội Tràng An
• Lễ hội đền Thái Vi
• Lễ hội chùa Bái Đính
• Nghề thêu ren Văn Lâm
• Nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân
• Nghề y dược cổ truyền

Quy hoạch cũng định hướng kết hợp phát triển du lịch với bảo tồn làng nghề nhằm tạo sinh kế bền vững cho người dân địa phương.

Hướng tới phát triển bền vững cho vùng di sản

Theo định hướng dài hạn, quy hoạch sẽ được triển khai theo nhiều giai đoạn từ nay đến năm 2050, tập trung vào bảo tồn di sản, phục hồi giá trị văn hóa và nâng cao hiệu quả quản lý du lịch.

Việc phê duyệt quy hoạch được đánh giá là bước quan trọng giúp Ninh Bình cân bằng giữa bảo tồn di sản và phát triển kinh tế, đồng thời nâng cao vị thế của Quần thể danh thắng Tràng An trên bản đồ du lịch quốc tế.